ΠΡΟΘΑΛΑΜΟΣ Δ’ | Διεπιστημονικοί Διακαλλιτεχνικοί Διάλογοι με κέντρο τη Γλώσσα του μήνα | Σχεδιασμός – Επιμέλεια: Νατάσα Τριανταφύλλη | Την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα – Έναρξη: 5 Οκτωβρίου

Με αφορμή τις θεματικές που προκύπτουν κάθε μήνα από τις παραστάσεις του καλλιτεχνικού προγράμματος – φιλοσοφία, φύση και κλιματική αλλαγή, άνθρωπος και εξουσία κ.ά.–  διακεκριμένοι εκπρόσωποι από τον χώρο των επιστημών συνομιλούν δημιουργικά, την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα, με σημαντικούς/ές καλλιτέχνες/ιδες πάνω στη σκηνή. Πώς είναι να δίνεις μια διάλεξη χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της τέχνης; Πόση τέχνη κρύβει η γλώσσα της επιστήμης;

Προθάλαμος Δ΄ 4 | ΤελετουργίαΟ Προθάλαμος Δ’ 4 υποδέχεται στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Κτηρίου Τσίλλερ τον Γεράσιμο Μακρή, καθηγητή κοινωνικής ανθρωπολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και τη χορεύτρια και performer Ιωάννα Τουμπακάρη, οι οποίοι θα μας εισαγάγουν στην έννοια και την ανάγκη της τελετουργίας. Παρουσιάζοντας παραδείγματα τελετουργιών από τη Νέα Γουινέα και το Σουδάν θα διερευνήσουν πώς εδώ και χιλιάδες χρόνια, η τελετουργία γεφυρώνει τη διάσταση της καθημερινής ζωής με εκείνη του ιερού.

Παράλληλα, η Δρ. Μοριακής Ογκολογίας, βοκαλίστρια και καθηγήτρια φωνής, Αγγελική Τουμπανάκη, θα αυτοσχεδιάσει με τη χρήση της τεχνικής looping και θα συντονίσει αυθόρμητες φωνητικές συνθέσεις και συλλογικούς φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς σε διάδραση με το κοινό. Συμμετέχουν μέλη του Φωνητικού Κύκλου (Vocal Circles), καθώς και το πολυφωνικό σύνολο Polyphony Melissa του Δικτύου Μεταναστριών Melissa Network, στα οποία είναι μαέστρος.

Δομώντας τον χρόνο, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε ατομικό επίπεδο, η τελετουργία εκφράζει, αλλά και διαμορφώνει, κοσμοαντιλήψεις και κοινωνικά συστήματα. Παρά τις τεράστιες πολιτισμικές διάφορες που ιστορικά χαρακτηρίζουν την επιτέλεση των τελετουργιών, σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτές μοιράζονται δομικά στοιχεία και ακολουθούν κοινούς συμβολικούς μηχανισμούς που παραπέμπουν σε πανανθρώπινα χαρακτηριστικά. 

Αν και σήμερα οι τελετουργίες κατανοούνται στην επονομαζόμενη Δύση ως καθαρά συμβολικά δρώμενα, στη πλειονότητα τους -ιστορικά και γεωγραφικά- προσεγγίζονται από τους συμμετέχοντες με ιερό φόβο, σεβασμό και θαυμασμό, συχνά ως προσωρινά περάσματα από τον κόσμο των ζωντανών σε εκείνον των νεκρών προγόνων, των πνευμάτων και των θεών. 

Ιερείς, μάγοι, σαμάνοι, μύστες και πνευματικοί ηγέτες αποζητούν και ενορχηστρώνουν τελετουργικά τη λύτρωση, τον εξαγνισμό, τη συγχώρεση και την ευλογία μέσω επικλήσεων και θυσιών ώστε να εξασφαλίσουν στις κοινότητες τους αφθονία, υγεία, ευζωία και ελπίδα, γεμίζοντας το παρόν και το μέλλον με νόημα. Στο πλαίσιο αυτό η ζωή και ο θάνατος, η βία και η εκστατική χαρά, η πολιτική και η θρησκεία, η ηθική και η διονυσιακή απόλαυση διαπλέκονται με τρόπους που συχνά μας εκπλήσσουν.

Προθάλαμος Δ' 3 |Σώμα
Ο Προθάλαμος Δ’ 3 υποδέχεται, στην Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ, τον διακεκριμένο επιστήμονα Δρ.  Γεώργιο Ντάγγα, Καθηγητή Ιατρικής και Χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή Icahn και στο Mount Sinai Hospital της Νέας Υόρκης, και Διευθυντή Καινοτομίας στην Καρδιαγγειακή Ιατρική στο Mount Sinai Hospital σε μια ανεπανάληπτη… από καρδιάς σκηνική συνομιλία με τη διεθνώς καταξιωμένη σοπράνο Μυρτώ Παπαθανασίου. Στο πιάνο ο Δημήτρης Θεοχάρης.

Η επίδραση της ιατρικής επιστήμης στη ζωή μας. Η επιδραστικότητα της μουσικής στο συναίσθημά μας. Επιστήμη και τέχνη, αγωνιούν και ελπίζουν, με τρόπο διαφορετικό, αλλά έχοντας ένα στόχο κοινό: τον Άνθρωπο. Ο πρώτος χτύπος μιας καρδιάς. Ο τελευταίος χτύπος μιας καρδιάς. Κι ανάμεσα άλλοι πολλοί. Ρυθμικοί, άρρυθμοι, γρήγοροι, αργοί. Χτύποι χαράς και χτύποι πόνου.

Τι να συμβαίνει στην καρδιά της Alcina, της ηρωίδας της ομώνυμης όπερας του Handel, όταν τραγουδάει το διάσημο “Ah! mio cor!” (μτφρ. «Αχ! Καρδιά μου!»); Πόσο τα συναισθήματα είναι συνδεδεμένα με τη φυσιολογία και τη λειτουργία της καρδιάς;
 

“Nel cuor più non mi sento” (μτφρ. «Στην καρδιά δεν νιώθω πια») τραγουδάει η ηρωίδα  του Paisiello. Ποτέ αρχίζει να νοσεί μια καρδιά; Τι μέτρα πρόληψης μπορούμε να πάρουμε; Ποιες είναι οι πιο σύγχρονες καινοτόμες θεραπείες;

«H  καρδιά μου και η καρδιά σου ξέρουν…» λένε οι στίχοι του Metastasio, στην άρια “Per pietà , bell'idol mio” του Bellini. Πόσα ξέραμε εμείς για τη λειτουργία της καρδιάς εκατοντάδες χρόνια πριν; Τι γνωρίζουμε σήμερα; Τι θα θέλαμε να μάθουμε στο μέλλον;

Πόσο αίμα να ωθεί σε όλο το σώμα ο μυς της καρδιάς, όταν τραγουδά το “Lasciami! Lascia ch’io respiri” του Tosti σε στίχους του Gabriele D’Annunzio;

Η αγάπη, ο έρωτας, η φιλία, μπορούν άραγε να θεραπεύσουν μια καρδιά;
Ένα ιατρικό λάθος, μπορεί να την  κάνει να σταματήσει να χτυπά;
Η αγωνία, ο φόβος, το μίσος, μπορούν να επιβαρύνουν μια καρδιά;
Πώς μπορεί η ιατρική επιστήμη να επέμβει και να τη σώσει;

Μια διάλεξη που, ξεκινώντας από μια ιστορική αναδρομή της ιατρικής επιστήμης από τα αρχαία χρόνια, μελετά τη φυσιολογία και τη λειτουργία της καρδιάς και παρουσιάζει τις πιο καινοτόμες σύγχρονες ιατρικές θεραπευτικές επεμβατικές πρακτικές. Σε έναν σκηνικό διάλογο με ηρωίδες της όπερας, που τραγουδώντας, μιλούν για την καρδιά που αγαπάει, για την καρδιά που αγωνιά, για την καρδιά που δεν νιώθει πια, για την καρδιά που απελπίζεται.
 

Θα ακουστούν:
Ah mio cor! – Άρια από την όπερα Alcina του George Frideric Handel (1685–1759)

Nel cuore piu non mi sento – Άρια από την όπερα La Molinara, του Giovanni Paisiello (1740 – 1816)  

Per pieta, bell’ idol mio - Αria da camera, του Vincenzo Bellini (1801–1835) σε ποίηση Metastasio. 

Lasciami! Lascia ch’ io respire – Πρώτο τραγούδι του κύκλου Quattro canzoni d’ Amaranta (1907), του Francesco Paolo Tosti (1846–1916) σε ποίηση του Gabriele D’Annunzio (1863–1938)

Προθάλαμος Δ' 2 | Περιβάλλον 
Η Δρ. Φοίβη Κουντούρη, καθηγήτρια Περιβαλλοντικών Οικονομικών στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, δίνει μια διαφορετική, ολιστικής προσέγγισης διάλεξη για το περιβάλλον, ενώ παράλληλα ο εικαστικός Βασίλης Γεροδήμος μαζί με τον συνεργάτη σκηνογραφικών κατασκευών Φρέντυ Γκίζα, δημιουργούν επί τόπου μια πρωτότυπη εικαστική εγκατάσταση, συμπαγή και εύθραυστη,  με δομικό υλικό το χαρτί.

Το εικαστικό περιβάλλον και η τέχνη εμπνέονται από την επιστήμη, και την πρωτοποριακή έρευνα και παρουσίαση βιώσιμων συστημάτων που συνδέουν τη φύση, την κοινωνία και την οικονομία. Ένας διαφορετικός στοχασμός που θέτει στο κέντρο την ανάγκη για συνεργασία και το διαδραστικό χτίσιμο στόχων, με σκοπό την αειφορία.

Πώς η επιστημονική γνώση και η βιωματική εμπειρία της τέχνης μπορούν να συνυπάρξουν, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο σκηνικό περιβάλλον, όπου τίποτα δεν μπορεί να απομονωθεί; Πώς εκφράζεται ο κοινός τόπος των δύο πεδίων, επιστήμης και τέχνης,  στον οποίο στο κέντρο βρίσκεται ο άνθρωπος, οι επιπτώσεις της δράσης του και η ικανότητά του να βρίσκει λύσεις και να αναζητά μακροπρόθεσμους ορίζοντες;

Προθάλαμος Δ' 1 | Κοσμολογία
Ο Δρ. Σπύρος Βασιλάκος, κοσμολόγος, πρόεδρος του Δ.Σ. και διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και η ηθοποιός Ηλέκτρα Νικολούζου  σε αυτή την ιδιαίτερη συνάντησή τους στη σκηνή, επιχειρούν να διευρύνουν τα όρια μεταξύ επιστήμης και τέχνης. Σε μια πρωτότυπη διάλεξη για την ιστορία του κόσμου, την ιστορία του ανθρώπου, η επιστημονική γλώσσα σε συνομιλία με τη θεατρική, δημιουργούν ένα διαφορετικό σκηνικό σύμπαν όπου τα κοσμολογικά ερωτήματα συναντούν τα ανθρώπινα, αναζητώντας μια γνωσιακή αλλά και αισθαντική κατανόηση του κόσμου μέσα στον οποίο υπάρχουμε.

Πώς δημιουργήθηκε ο κόσμος; Από πού ερχόμαστε;  Τι υπάρχει γύρω μας; Συνδέονται άραγε έννοιες όπως το συνεχώς διαστελλόμενο σύμπαν, ο χωροχρόνος, η βαρύτητα, η σκοτεινή ύλη, με τον τρόπο που ζούμε, τον τρόπο που αγαπάμε, τον τρόπο που σκεφτόμαστε; Πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα, η φαντασία, ο ενθουσιασμός, αλλά και ο φόβος, μπορούν να συνομιλήσουν με τις επιστημονικές ανακαλύψεις, σε αυτή την πρώτη σκηνική συνύπαρξη ενός επιστήμονα και μιας καλλιτέχνη, που αναδεικνύει τις συγκρούσεις των δύο πεδίων, αλλά τονίζει  και τους κοινούς τόπους  έρευνας και αναζήτησης της αλήθειας;