Ο Νικολάι Γκόγκολ (1809 – 1852) γεννήθηκε στην ουκρανική πόλη Σορότσιντσι της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Ο πατέρας του ήταν γαιοκτήμονας που είχε ασχοληθεί ερασιτεχνικά με τη συγγραφή και η μητέρα του ήταν βαθιά θρησκευόμενη. Από τα μαθητικά του χρόνια έγινε φανερή η κλίση του προς το γράψιμο. Το 1828 μετακόμισε στην Αγία Πετρούπολη όπου έκανε διάφορες δουλειές σε δημόσιες υπηρεσίες. Η παγερή υποδοχή του ποιητικού ειδυλλίου του Χαντς Κύχελγκαρτεν τον έκανε να αγοράσει όλα τα διαθέσιμα αντίτυπα και να τα κάψει. Το 1831 γνωρίστηκε με τον Αλεξάντρ Πούσκιν και η φιλία τους τον επηρέασε βαθιά. Εργάστηκε ως δάσκαλος και στη συνέχεια διορίστηκε στο Πανεπιστήμιο της Πετρούπολης ως καθηγητής Ιστορίας, θέση από την οποία παραιτήθηκε δύο χρόνια μετά. Αφοσιώθηκε στο συγγραφικό του έργο, στο οποίο οικεία μοτίβα και χαρακτήρες της κωμωδίας μεταμορφώνονται και εντάσσονται στο δικό του ξεχωριστό σύμπαν. Η καθημερινότητα –ιδωμένη σαν μέσα από μεγεθυντικό φακό– αποκαλύπτει το παράλογο στον πυρήνα της ύπαρξης και της κοινωνίας με εργαλεία τον σαρκασμό και την τρυφερότητα. Έφερε στο φως μια ταπεινή πραγματικότητα, πρόσωπα ούτε ακριβώς καλά ούτε κακά, που απηχούσαν όμως τα πάθη των συνανθρώπων του. Θεωρείται εξάλλου ο εισηγητής του κριτικού ρεαλισμού στα ρωσικά γράμματα.

Η θύελλα που ξεσήκωσε το ανέβασμα του έργου του Ο επιθεωρητής με την καυστικά διεισδυτική του ματιά στις παθογένειες της ρωσικής κοινωνίας, τον ώθησε να μετεγκατασταθεί για 12 χρόνια στη Δυτική Ευρώπη καταλήγοντας στη Ρώμη. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του στράφηκε μέσα από τη θρησκεία στον πολιτικό συντηρητισμό, έγινε απολογητής της απόλυτης μοναρχίας και της δουλοπαροικίας, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσει την απόρριψη παλιών φίλων και συνομιλητών του. Το 1851 εγκαταστάθηκε στη Μόσχα όπου και απεβίωσε, μόλις 43 χρονών, από εκούσια ασιτία, αφού είχε κάψει ανέκδοτα αποσπάσματα από το δεύτερο μέρος των Νεκρών ψυχών.

 

Ενδεικτική εργογραφία:
Παντρολογήματα, Το ημερολόγιο ενός τρελού, Οι παίκτες, Ο επιθεωρητής.

 

Έχω μια πείνα που δεν ξανάχα ποτέ. Αν προσπαθούσα να πουλήσω τα ρούχα μου; Το παντελόνι μου για παράδειγμα; Όχι, καλύτερα να πεθάνω της πείνας, και να γυρίσω σπίτι μου μ’ ένα Πετρουπολίτικο κοστούμι. (Ο επιθεωρητής)

Κι ο ίδιος ο πατέρας μου να καθόταν απέναντί μου με τα χαρτιά στο χέρι θα τον έγδερνα ζωντανό, κι ας ήταν ο πατέρας μου. Δεν μπορείς; Μην παίζεις, στο παιχνίδι όλοι είναι ίσοι. (Οι παίκτες)